Նրանք կսովորեն աշխարհի լավագույն բուհերում

Հարցազրույց «Լույս» հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Ժաքլին Կարաասլանյանի հետ

«Լույս» հիմնադրամը իր գործունեությունը սկսեց մի հայտարարությամբ, որտեղ հնչում են մի շարք արդարացումներ եւ որոշ մարդկանց նկատմամբ մեղադրանքներ: Ինչու՞ չմեկնարկեցիք ավելի դրական հայտարարությամբ:


Ես չեմ կարծում, որ «Լույս»-ի մեկնարկը այդ հայտարարությունն էր: Այս չորս ամսվա մեջ մենք շատ գործ ենք արել: Ստեղծեցինք մեր կայքը, որպեսզի անմիջապես արձագանքենք դիմումներին: Ես Բոստոնում արդեն սկսել էի աշխատել այս ուղղությամբ, որովհետեւ ուզում էի մինչեւ Հայաստան գալս արդեն ամեն ինչ պատրաստ լիներ, եւ ինձ մնար միայն դիմումներ ստանալն ու պատասխանելը: Հիմնադիրները արդեն վաղուց «Լույս»-ը ներկայացրել էին, այդ պատճառով ինձ համար «Լույս»-ի սկիզբը դա չէր:

Բայց այդ հայտարարությանը վերաբերող դեպքը երբ պատահեց մի քանի շաբաթ առաջ, ես արդեն սկսել էի ահավոր շատ նամակներ ստանալ, որոնք գեղեցիկ չէին, բայց ես դրանց լուրջ չվերաբերվեցի: Ես նամակներ էի ստանում պարոն Արթուր Իշխանյանից, որտեղ նա ինձ ասում էր` ինչ անել եւ ինչպես: Ոչ ոք չէր հարցնում` ի՞նչ ծրագրեր ունես, ի՞նչ ես ուզում անել, ինչպե՞ս ես փորձդ օգտագործելու այս նոր աշխատանքում:

Հենց սկզբից ես, կարծես, հրավիրվեցի մի ագրեսիվ հակամարտության: Երբ կայքը պատրաստ եղավ, ես նամակով բոլոր հիմնադիրներին տեղեկացրի դրա մասին: Ես, պարոն Իշխանյանին հարգելով, նրան նամակ ուղարկեցի կայքի մասին: Ինքը բոլորին մեզնից շուտ հայտնեց կայքի մասին` այդ ամենը ներկայացնելով իր աշխատանքը, իր արած գործը:

Բայց դա էլ ոչինիչ: Նա մի այլ բան արեց, որի պատճառով մեր գործը շատ դժվարացավ: Ես չորս էլեկտրոնային հասցե ունեի: Պարոն Իշխանյանն այդ չորս հասցեները տվեց բոլորին` ասելով, որ եթե ինչ-որ հարց ունենաք, գրեք այս հասցեներով` Ժաքլին Կարաասլանյանին: Կարծես ես իր քարտուղարը լինեի:

Եվ բոլոր նրանք, ովքեր հարց ունեին, այս չորս հասցեներով սկսեցին նամակներ ուղարկել: Դարձավ մի տեսակ «սպամ»: Ես ուսանողների վրա չեմ զայրացել, ես նրանց հասկանում եմ, մտահոգվում են` ստանու՞մ ենք իրենց նամակները, թե ոչ, դրա համար էլ առանց մտածելու 4 հասցեներով էլ ուղարկում էին: Բայց պարոն Իշխանյանը կարող էր ինձ զանգել, ասել` եկեք միասին որոշենք` ինչպես տարածենք այդ լուրը, ինչպես մարդկանց տեղեկացնենք:

Ես այդ ժամանակ արդեն հասկացա, որ դա բարի բան չէր իմ նկատմամբ, այլ կարծես մի սաբոտաժ: Եւ այդ ժամանակ ես մենակ էի աշխատում եւ մենակ էի պատասխանում այդ հարյուրավոր նամակներին: Ես չէի հասցնում շատ արագ պատասխանել, եւ դրանից սկսեցին լուրեր տարածել, թե Ժաքլինը նամակներին չի պատասխանում: Բայց դա այդպես չէր, ես ամենաշատը չորս օր հետո նրանց պատասխանում էի:

Քանի՞ նամակ եք ստացել եւ քանիսի՞ն եք պատասխանել:

Հազարից ավելի նամակ եմ ստացել եւ բոլորին էլ պատասխանել եմ: Եվ պատասխանել եմ անհատական, ոչ թե մի նամակ եմ գրել եւ բոլորին ուղարկել: Ամեն նամակը 4-5 էջ էր, ես ամբողջը կարդում էի եւ հետո մանրամասն պատասխանում: Հաճախ մեր հիմնադրամը չէր կարող իրենց օգնել, եւ ես նրանց ուղղորդում էի, թե որտեղ կարող են դիմել օգնություն ստանալու համար:

Մեր կայքում Ձեր ղեկավարած հիմնադրամի հայտարարության տակ տասնյակ մեկնաբանություններ էին գրվել. բոլորին հետաքրքրում էր, թե Արթուր Իշխանյանի որդին` Հայկ Իշխանյանը, կոնկրետ ի՞նչ է արել` մտնելով ձեր գրասենյակ:

Առանց դուռը թակելու, առանց ներկայանալու, թե ինքը ով է, շատ անկիրթ ձեւով սկսեց ինձ հետ խոսել, պտտվել իմ սեղանի շուրջը, նայել, թե ինչ ունեմ սեղանիս դրված, ինչ եմ գրում համակարգչում: Իսկ հետո, երբ իրեն հարցրի` կներեք, բայց դուք ո՞վ եք, նա իր անունը ասաց շատ արհամարհական ձեւով` կարծես մարտահրավեր նետելով ինձ: Ասաց` ես ձեզ 10 հարց ունեմ: Ես էլ պատասխանեցի, որ հիմա շատ զբաղված եմ եւ չեմ կարող այս պահին ժամանակ հատկացնել, խնդրեցի երկու շաբաթից դիմել ինձ:

Պայմանավորվեցինք երկու շաբաթից հետո հանդիպել: Նա գնաց: Բայց տասը րոպեից նորից ներխուժեց սենյակ եւ այս անգամ շատ ավելի ագրեսիվ, մոտեցավ շատ մոտ դեմքիս, աչքերիս նայելով ասաց` ես տասը հարց ունեմ, հենց հիմա պիտի պատասխանեք: Շատ անկիրթ ձեւով էր խոսում, շատ կոպիտ: Ես հասկացա, որ այդ երիտասարդը ինձ չէր լսում եւ իրեն հետաքրքիր էլ չէր, թե ես ինչ տեսակ պատասխան կտայի իրեն: Նրա նպատակը մեզ խանգարելն էր:

Ես տեր Մեսրոպին խնդրեցի նրա հետ խոսել: Հայկն էլ սկսեց մեզ սպառնալ, թե եթե հենց հիմա չպատասխանեք, ձեզ ավելի վատ կլինի եւ այլն: Նա ֆիզիկապես ագրեսիվ էր: Ես երբ այդ գիշեր գրասենյակից դուրս էի գալիս, պահակին խնդրեցի ինձ մինչեւ տաքսի ուղեկցի, քանի որ վախենում էի: Այդ պատճառով էլ որոշեցի այդ հայտարարությունը տալ թերթերում, որ նրանց չթվա, որ այդ տեսակ վերաբերմունքը կարող է շարունակվել: Դա անթույլատրելի է:

Ես չհասկացա, թե այդ տղան ինչ խնդիր ուներ: Քանի որ ինքը դիմել էր մեզ, նրա համալսարանը մեր ցանկի մեջ էր, եւ ինքը խնդիր չուներ: Առաջին երեք տարին Տեր Մեսրոպը եւ «Այբ»-ը նրա 3 տարվա ուսումը ֆինանսավորել էին, եւ չամաչեց այդ մարդկանցից եւ իրեն նման անպարկեշտ ձեւով պահեց:

Ուղղակի ինձ համար մի բան պարզ է: Այս աշխարհում երբեք ոչնչի չես հասնի չարությամբ եւ ագրեսիվությամբ: Եթե նույնիսկ ես չլինեի այս գործում, ապա պարոն Իշխանյանը հաստատ չէր լինի: Ես պարոն Իշխանյանի տեղը չեմ զբաղեցրել, եւ ինքը ինձ արդեն պիտի հանգիստ թողնի, որ ես իմ աշխատանքը հանգիստ շարունակեմ:

Ես պատրաստ էի սկզբում նրա հետ աշխատել, քանի որ երբ ես նոր էի եկել, ես ոչինչ չգիտեի նրա մասին, ինձ ոչինչ չէին ասել եւ իր հանդեպ ոչ մի բացասական ինֆորմացիա չունեի: Հետո այնքան ինձ վրա հարձակվեց, որ ես փորձեցի պարզել, թե ինքը ով է, եւ իր ուսանողներից մեկն ինձ ասաց, որ դիմել էր այս պաշտոնը ստանալու համար, եւ իրեն չեն ընտրել:

«Լույս»-ը մի քանի բացթողումներ արեց, որոնք այդպես էլ անպատասխան եւ անհասկանալի մնացին: Օրինակ` ինչո՞ւ է «Լույս»-ը գրանցված վարչապետի տան հասցեում, ինչո՞ւ է «Լույս»-ը ֆինանսավորել Ջիվան Գասպարյանի համերգը եւ այլն:

Ես, իրոք, չգիտեմ, իրոք ժամանակ չենք ունեցել այդ հարցով զբաղվելու: Հիմա մենք աշխատում ենք «Ռադիո Վեմ» ռադիոկայանի կողմից տրամադրված սենյակում: Գրանցել են Տիգրան Սարգսյանի տան հասցում, քանի որ երեւի այդ պահին այլ տեղ չէր եղել: Դրանից առաջ կառավարության շենքում էին մեզ տեղ հատկացրել, բայց այնքանով էր այդ տեղը անհարմար, որ ամեն անգամ մեր այցելուները պետք է անցնեին ոստիկանության հսկողության տակով:

Իսկ մշակութային հարցերը, ես շատ եմ ասել, եւ մեր կայքում էլ փորձել ենք առանձնացնել այդ երկու բնագավառները, մենք կապ չունենք դրանց հետ: Դրանք իրարից առանձին են գործում:

«Լույս»-ը այսօր երկակի առաքելություն ունի: Առաջինն այն է, որ կրթաթոշակներ է տրամադրում մեր խելացի ուսանողներին: Իսկ երկրորդն այն է, որ ապագայում այդ ուսանողների փորձը եւ գիտելիքները կներդրվեն այստեղ` Հայաստանում, քանի որ, երբ երկիրդ քեզ օգնում է, դու մի տեսակ պարտավորվածություն ես զգում նրա առջեւ:

Արդեն ընտրվե՞լ են այն ուսանողները, որոնց «Լույս»-ը կրթաթոշակ կտրամադրի:

Այո՛, արդեն ընտրվել են 38 ուսանողներ: Բոլորին արդեն հայտնել ենք, մի քանի օրից հետո կհանդիպենք նրանց հետ: 26 ուսանողների ֆինանսավորում է «Լույս»-ը, իսկ 12-ին` «Այբ»-ը: «Լույս»-ը ունի իր չափանիշները, եւ այդ չափանիշներին միայն 26 ուսանող էր համապատասխանում:

Կան եւս 15 ուսանողներ, որոնց նամակներում նրանք հստակ բացատրում են, որ իրենց ընտրած համալսարանը իրենց մասնագիտության մեջ լավագույնն է, եւ դա ադպես է: Հիմա մենք վարանման մեջ ենք եւ չգիտենք ինչ անել այդ 15 ուսանողների հետ, որովհետեւ բոլորին ֆինանսավորելու գումար չունենք, իսկ կիսել մեր ունեցած գումարը 15 ուսանողի միջեւ անիմաստ է, որովհետեւ շատ չնչին գումար է մնում:

Մեր բյուջեն կազմում է 1 մլն 200 հազար դոլար: Մենք ընդհանրապես աշխատում ենք մի շարք այլ կազմակերպությունների հետ համագործակցել: Մենք ուսանողներին ասում ենք, որ չենք կարող նրանց ամբողջ գումարը տալ, նրանք պետք է դիմեն համալսարաններ, շատ հնարավոր է այնտեղ էլ նրանց որոշակի զեղչ անեն, այնուհետեւ մի քանի այլ կազմակերպություններ, որից հետո արդեն «Լույս»-ը կփակի նրանց վարձը:

Ի՞նչ պայմաններով է կրթաթոշակը հատկացվում ուսանողին:

Հենց սկզբից թե՛ վարչապետը, թե՛ նախագահը հայտարարեցին, որ ետ վերադառնալու պայման չեն դնելու ուսանողների վրա: Քանի որ մենք վստահ ենք, որ եթե պետությունը նրանց աջակցում է, նրանք չեն մոռանա դա եւ կգան, իրենց փորձը կներդնեն այստեղ: Վերադառնալու պայման չկա: Սակայն կա ամառային դպրոցի մի ծրագիր, ըստ որի` այդ ուսանողները ամառային արձակուրդների ժամանակ պետք է 3 շաբաթով վերադառնան Հայաստան ու այստեղի ուսանողների, ավագ դպրոցի աշակերտների հետ կիսվեն իրենց գիտելիքներով ու փորձով, արասահմանում ապրելու առանձնահատկությունները պատմեն:

«Լույս» հիմնադրամը մի շատ կարեւոր առանձնահատկություն ունի: Այն ֆինանսավորում է նաեւ սփյուռքահայ ուսանողներին: Այսինքն` եթե մինչեւ հիմա միշտ սփյուռքն է օգնել Հայաստանին, այժմ Հայաստանը կօգնի Սփյուռքին: Օրինակ` մի սփյուռքահայ ուսանողի այս տարի «Լույս»-ը ֆինանսավորեց, եւ ես համոզված եմ, որ նա դա երբեք չի մոռանա եւ անպայման մի օր կփոխհատուցի Հայաստանին:

Ի՞նչ տարիքային սահմանափակումներ կան «Լույս» հիմնադրամի ուսանողների համար:

18-ից մինչեւ 40 տարեկան անձանց համար է: Ինչո՞ւ մենք 16, 17 տարեկան երեխաների համար չենք նախատեսում կրթաթոշակ. քանի որ հաճախ արտերկրում նրանց չեն ընդունում համալսարաններ, քանի որ նրանք չափահաս չեն եւ չեն համապատասխանում այսպես ասած միջազգային ուսանողի տարիքային չափանիշներին: Հիմա ստացվում է, որ ուսանողը ինքն իր ձեռքով է իր հնարավորությունը կտրում, բայց նա դրա մասին չգիտի: Որովհետեւ, երբ ուսանողներին համալսարանը մերժում է, երբեք չի բացատրում, թե ինչու է մերժել: Իսկ ուսանողը հիասթափվում է եւ, հնարավոր է, այլեւս չդիմի ոչ մի համալսարան: Իսկ դա սխալ է: Այդ պատճառով ավելի լավ կլինի, որպեսզի նրանք մեկ-երկու տարի համբերեն եւ հետո արդեն դիմեն:

«Լույս»-ի մասին արդեն բավականին շատ բացասական լուրեր պտտվեցին: Ի՞նչ եք պատրաստվում անել, որ այսուհետ կանխեք դրանք եւ դրական իմիջ ձեւավորեք:

Այդ հարցը ամենասկզբից ինձ մտահոգել է: Այն չափանիշները, որ մենք ընտրել ենք հովանավորելու համար, պատահական չեն: Քանի որ այդ բարձր վարկանիշ ունեցող համալսարաններով որոշվում է երկրի մասնակցությունը համաշխարհային կրթական ասպարեզում:

Եւ երկրորդ` ինչքան մեծ է համալսարանը, այդքան նրա հնարավորություններն են մեծ, եւ այդ համալսարանները իրենց կողմից որոշակի կրթաթոշակ են սահմանում ուսանողների համար: Եւ հետո` մեր հնարավորությունները սահմանափակ էին, այդ պատճառով էլ մենք որոշեցինք սահմանել մի չափանիշ, որը մեզանից անկախ կլինի:

Մենք չափանիշ դարձրինք այն համալսարանների ցանկը, որոնք սահմանված են ամերիկյան «Նյուս ռիփորթ»-ի կողմից մշակված վարկանիշային ցանկում:

Այս ցանկը շատ ճկուն է եւ հաճախ է փոփոխվում: Մենք մեր կայքում անընդհատ կթարմացնենք ցանկի փոփոխությւնները, որպեսզի ուսանողները անակնկալի չգան: Ընդհանրապես աշխատում ենք կայքում ամեն ինչ հրապարակել, որպեսզի ամեն ինչ լինի թափանցիկ եւ բոլորին հասկանալի: Մեր կայքը պատրաստում ենք դարձնել շատ ակտիվ եւ հետաքրքրական:

hetq.am/am/society/luys-2/